articles
buy sex toys online
book store
book storebuy sex toysmen sex toys
 
 
 
Cosmicus College  
0 reacties
Speech
Joris Luyendijk 2007-09-19

Geachte aanwezigen,

Het is mij een eer en genoegen om voor u te spreken over wereldburgerschap, niet in de laatste plaats omdat de nieuwsmedia - waar ik werk - volgens mij met vergelijkbare dilemma's worstelen als het onderwijs. Die dilemma's hebben te maken met diversiteit en daarover wil ik de komende tien minuten enkele noten met u kraken. Want volgens mij moeten we nog veel harder en dieper gaan nadenken over hoe we dat wereldburgerschap kunnen invullen, journalisten zowel als onderwijzers.


Vroeger was alles misschien niet beter, maar wel simpeler. De wereld was verdeeld in landen en in een van die landen, Nederland, was iedereen weer verdeeld in zuilen; katholieken, protestanten en socialisten schuine streep liberalen. Iedere zuil had zijn eigen mens- en wereldbeeld, en eigen onderwijs en eigen kranten, radio en televisiezenders. De bazen van die zuilen schreven hun eigen geschiedenisboeken, en dicteerden’s avonds het redactioneel voor hun eigen kranten aan de hoofdredacteur. Op hetzelfde moment in dezelfde stad leerden leerlingen op een katholieke school radicaal andere dingen over de Tachtigjarige Oorlog dan protestanten of socialisten, en die avond maakten ook de kranten en omroepen ieder hun eigen selectie. Preken voor eigen parochie, en iedereen deed alsof-ie blij was.

Nu is alles anders, zoals u op uw website zegt: 


De wereld wordt steeds kleiner en globaler. Wat er in Nederland gebeurt, heeft effecten ver weg in ruimte en tijd, en andersom, wat ver weg gebeurt, heeft invloed op de Nederlandse maatschappij. De leefwereld van de mens is een speelbal van mondiale ontwikkelingen en structuren. Dit vraagt om een interculturele en respectvolle benadering naar de maatschappij waarin alle mensen wereldburgers zijn.


Dat zijn de buzz-woorden anno nu. Globalisering en wereldburgerschap, en als oplossing: een respectvolle en interculturele benadering.

Maar hoe moet dat? Iedereen is anders, met zijn eigen selectie uit de tradities van zijn religie, levensbeschouwing, cultuur en etnische groep. Hoe zet je daar een koepel overheen waaronder iedereen zich beschut weet? Hoe vertel je verhalen waarin alle luisteraars zich voldoende herkennen?

Neem het nieuws over het Midden-Oosten: als je gaat zappen langs Nederlandse, Israelische, Amerikaanse, Britse, Saoedische en Libanese nieuwszenders krijg je steeds een fundamenteel ander beeld gepresenteerd van de werkelijkheid in het Midden-Oosten, met steeds een andere interpretatie van oorzaak en gevolg, en met dezelfde leider nu weer in de rol van good guy en dan weer in de rol van bad guy. Iedere zender heeft zijn eigen kijk en alle kijkers van al die zenders denken bij zichzelf: ja en zo zit het, goed dat mijn zender objectief bericht!

Hoe ga je hier boven staan? Dat is de vraag bij nieuws over het Midden-Oosten, en dezelfde vraag kun je stellen bij geschiedenis en maatschappijleer. Waar een joodse Nederlander de holocaust het belangrijkste feit uit de moderne geschiedenis vindt, zal een Algerijnse Nederlander misschien het kolonialisme aanwijzen. Een atheist wil de Verlichting centraal gezet zien, en een LPF'er de moord op Fortuyn.


Hoe ga je hierboven staan? Dat is vraag één en vraag twee is: hoe ga je dat verkopen aan de dominante groep? Want waarom zouden blanke Hollanders, de groep die men in steden als Rotterdam en Amsterdam ook wel aanduidt als ‘boeren’, waarom zouden die blanke Hollanders zich hun wereldbeeld laten afnemen? Een wereldbeeld waarin zij als westerling het centrum van de geschiedenis en het toppunt van beschaving belichamen?

Want er zal nogal wat veranderen, op het moment dat we, bijvoorbeeld, onderkennen dat vaderlandse geschiedenis een lege term is geworden. Immers, de beschreven menselijke beschaving is nu zo’n vijfduizend jaar oud, en de eerste 4500 jaar daarvan was Europa een stinkend moeras waar mensen in berenvellen elkaar met knotsen achterna zaten. Dus 95% van de geschiedenis voortaan over het niet-Westen?

Komen we dan eindelijk bij dat Westen aan, dan druipt het bloed van de pagina’s. De Indianen die stierven in Noord- en Zuid-Amerika, de miljoenen Namibiers en Congolezen die werden uitgeroeid door Duitsland en Belgie, de Kenianen die werden afgemaakt door de Engelsen…

Hoe gaan de blanke ‘boeren’ in Nederland en Europa dit slikken, de ontdekking dat hun cultuur zich onderscheidt door de bereidheid andere volkeren volledig uit te roeien?  Dat worden harde klappen voor het zelfbeeld van de blanke boer dan wel columnist, zeker als we daar ook nog de Nederlandse misdaden in Indonesië bij betrekken. Het is toch boeiend hoe Nederlandse Turken niet meer mee mogen doen met de politiek als ze het woord ‘genocide’ nuanceren, terwijl omgekeerd een hele woordenlijst bestaat om Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië te verhullen. ‘Politionele acties’ in plaats van ‘meedogenloze onderdrukking van vrijheidsstrijd’. Indonesië was ‘het bezit van Nederland’ maar Nederland was in de Tweede Wereldoorlog geen moment ‘het bezit van Duitsland’. En nadat Nederland tijdens die ‘politionele acties’ misschien wel 100.000 mensen had vermoord, toen trok Nederland zich niet terug, nee hoor, Nederland ‘verleende Indonesië de onafhankelijkheid’ – alsof dat gebied tot op dat moment ‘afhankelijk’ was geweest in plaats van bezet, en alsof het Nederland’s idee was om zich terug te trekken. In werkelijkheid was Nederland tot dezelfde conclusie kwam als de Fransen in Algerije en de Amerikanen in Vietnam: dit gaan we niet winnen.


Vaderlandse geschiedenis is heel lang een voorbeeld geweest van preken voor eigen, vaderalndse, parochie. Dat kan niet meer omdat er geen eigen helder afgebakende en onveranderlijke parochies meer zijn, als die ooit al bestonden.

Hoe daarmee om te gaan is het eerste probleem voor onderwijs en media, en het wordt nog moeilijker. Ja, Nederland bestaat nu uit allerlei culturen, religies en etnische groepen. Die culturen, religies of etnische groepen zien de geschiedenis en actualiteit door hun eigen bril, en ze doen ook nog eens allerlei dingen anders. Dit noemen we dus diversiteit, een gegeven dat inmiddels bijna iedereen wel accepteert.

Maar hier blijft het niet bij. Al die culturen, religies en etnische groepen zijn in beweging. Ze veranderen en passen zich aan aan nieuwe omstandigheden, ze vallen uiteen of spatten uit elkaar… Anders gezegd: de multiculturele samenleving bestaat niet alleen uit heel veel verschillende stukjes, maar die verschillende stukjes veranderen zelf ook nog eens de hele tijd.

En dan wordt het dus echt moeilijk. Als je zegt: okay, de Islam is Ramadan en vijf keer bidden en de bedevaart, dan kun je dat respecteren. Maar kijk eens beter, en je zult zien dat voor sufi-moslims de essentie van de Islam helemaal niet vijf keer bidden is, of beter: dat ze een totaal andere interpretatie van het woord ‘bidden’ hebben. Er komen ook de hele tijd nieuwe interpretaties bij, zoals de neo-salafisten waarvan Al-Qaida de gewelddadige stroming vormt. Die had je vroeger niet, zoals je vroeger ook geen born-again Christians had. En een 'typische Turk' betekent onder Turken in Rotterdam iets anders dan twintig jaar geleden, en ook iets anders dan 'typische Turk' in Turkije betekent.


Ik zei al: het was vroeger misschien niet beter, maar het was wel simpeler. Nu moet  je 1) ongekende diversiteit samenbrengen onder één overkoepelende idee van wereldburgerschap, 2) een overkoepelend idee waarin iedereen zich voldoende kan herkennen om althans niet af te haken, terwijl je dat wereldburgerschap ook weer niet zo kunt verdunnen dat het niets meer inhoudt. En je moet dit klaarspelen zonder 3) mensen op te sluiten in hun cultuur of geloof of groep.

U houdt nu de adem in en verwacht een prachtige oplossing maar die heb ik natuurlijk niet. Als ik dat antwoord had, zou ik mijzelf nu voor tienduizenden euro’s per dag verhuren als politiek consultant. Maar één ding weet ik wel: zonder respect gaat het niet. Maar met respect alleen gaat het evenmin. Er is veel meer nodig en de komende decennia gaan we ontdekken wat dat allemaal is.

 
  Beoordeel artikel Reageer op artikel